حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
26
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
و بررسى قرار مىدهد و در كتابش فصول جالبى را به توصيف اين شهر اختصاص مىدهد . وى تعداد مدارس و دانشپژوهان آن را احصا مىكند و از اوقاف و اجناس شهر ذكرى به ميان مىآورد . دكتر « ريتر » آلمانى ، استاد و عضو هيأت علمى دانشگاه برلين نيز در كتابش موسوم به « جغرافياى ايران » كه به زبان آلمانى نگاشته شده است ، از اين شهر نام مىبرد و در بسيارى از موارد بر گفتههاى جهانگرد انگليسى فوقالذكر ( فيروزور ) اعتماد مىكند . « موسيو كنولى » نيز در سال 1823 در سر راهش به هند از شهر مشهد عبور مىكند . همچنين « موسيو فريه » فرانسوى كه در سال 1845 از اين شهر عبور كرده است ، در جلد اوّل سفرنامهاش ، چشمانداز طبيعى آن را توصيف كرده ، از تاريخ آن ذكرى به ميان مىآورد كه البته اشتباهات متعددى دارد . از جمله اينكه مىنويسد : مشهد و طوس در انتهاى خراسان واقعند ؛ درحالىكه آخرين نقطهء خراسان ، بلخ است . همچنين مىگويد : تاريخ كتابهايى كه در مورد مشهد نگاشته شده است ، حد اكثر به عهد صفويه مىرسد ؛ درحالىكه قدمت بخشى از اين كتابها به زمان سلاجقه و مغول مىرسد ؛ و اشتباهات ديگرى از اين قبيل . نخستين تحصيلات خواجه نصير : او بعد از آنكه علوم ادبى را به خوبى فرا گرفت ، به تحصيل فقه ، منطق ، فلسفه و رياضيات روى آورد . فقه را نزد پدرش آموخت و مدتى در دروس دايىاش ، نور الدين على بن محمد ، حضور يافت . برخى معتقدند كه مقدمات منطق و فلسفه را نيز نزد دايىاش آموخت . وى مقدمات رياضيات را در طوس نزد كمال الدين محمد صاحب ، فرا گرفت ؛ آنگاه به نيشابور يعنى مكانى كه در